Fysiologische stuwing
Tijdens de eerste dagen na de geboorte blijven de borsten zacht en produceren ze colostrum, de eerste melk. Colostrum kan verschillende kleuren hebben en de hoeveelheden kunnen klein lijken, maar het wordt
in de juiste hoeveelheid geproduceerd. Colostrum is rijk aan antistoffen die uw pasgeboren baby beschermen.
U zult merken dat uw borsten binnen de 72 uur na de geboorte beginnen te veranderen. Ze zullen vol, stevig, warm en mogelijk gevoelig worden naarmate de melkproductie toeneemt en het colostrum overgaat in rijpe melk. Deze verandering in de borsten wordt aangeduid met de term 'fysiologische stuwing'.
Dit zal vaak licht tot matig oncomfortabel aanvoelen, maar dat is normaal. Bij sommige vrouwen duurt dit gevoel slechts 24 uur, terwijl bij andere vrouwen de stuwing intenser kan zijn en verschillende dagen kan aanhouden.
Uw borsten passen zich allengs aan en precies de juiste hoeveelheid melk voor uw baby aanmaken. Raadpleeg bij een uitzonderlijk hevige of langdurige, pijnlijke stuwing een lactatiekundige of arts. Door regelmatig melk te verwijderen zal uw baby deze fysiologische stuwing onder controle helpen houden. Dit betekent dat u minstens acht tot twaalf keer per 24 uur borstvoeding moet geven. Indien uw baby niet goed of niet regelmatig wordt aangelegd, kunnen uw borsten overvol raken. (Om de stuwing te verlichten kunt u ook melk afkolven).
Zeer volle borsten verminderen de elasticiteit van de borsten en tepels, want kan leiden tot bijkomende problemen bij het aanleggen en/of pijnlijke tepels.
De fysiologische stuwing zou in de loop van de eerste vier à vijf dagen moeten verdwijnen. Indien de stuwing aanhoudt, moet u een deskundige raadplegen.
Pathologische stuwing
Indien het probleem aanhoudt of het gevoel van intense volheid of pijn zich ook na de eerste zeven tot tien dagen blijft voordoen, kan dit wijzen op pathologische stuwing, die wordt veroorzaakt doordat de borsten niet goed worden geleegd.
Door slecht aan te leggen kunnen de melkkanalen geblokkeerd raken, wat op zijn beurt kan leiden tot stuwing.
De borst wordt gevoelig, soms op een specifieke plaats, en kan roodheid vertonen.
Een wijziging van de borstvoedingshouding kan verlichting geven, net als massage van het pijnlijke gebied vóór en soms tijdens de voeding.
Door de baby frequent te voeden wordt een continue melkstroom gegarandeerd, maar ga in elk geval ook met de hulp van een deskundige na of de baby goed wordt aangelegd.
Indien de melk niet wordt verwijderd, blijft deze in de borsten en worden er chemische signalen afgegeven waardoor de melkproductie afneemt. Intense, langdurige stuwing leidt tot een lagere melkproductie en mogelijk mastitis.
Mastitis
Mastitis is een ontsteking van de melkklier of het borstweefsel. Mastitis kan worden veroorzaakt door interne of externe druk die tot stagnatie van de melk in de borst leidt. Mastitis kan onder meer het gevolg zijn van langdurige stuwing of onbehandelde tepelkloven.
Tekenen van mastitis zijn onder andere:
- gevoeligheid op een bepaalde plek van uw borst
- warm en rood gebied op de borst
- algemeen gevoel van onbehagen
- griepachtige symptomen
- koorts
Raadpleeg een dokter die de juiste diagnose kan stellen en een behandeling kan voorschrijven.
Behandeling:
- vaak borstvoeding geven en/of afkolven van de melk om de stuwing te verminderen en de melkstroom te bevorderen;
- rust;
- massage van de borst, met name het betrokken gebied;
- warme kompressen vóór de voeding om de toeschietreflex te bevorderen.
- Soms is medicatie nodig - raadpleeg uw gezondheidsdeskundige voor advies.
Literatuur
Cotterman K.J.. Reverse pressure softening: a simple tool to prepare areola for easier latching during engorgement.
J Hum Lact. 2004 May;20(2):227-37.
Humenick S.S., Hill P.D., Anderson M.A.. Breast engorgement: patterns and selected outcomes.
J Hum Lact. 1994 Jun;10(2):87-93.
Fetherston C. Mastitis in lactating women: physiology or pathology? Breastfeed Rev. 2001 Mar;9(1):5-12
Lawrence R and Lawrence R. Breastfeeding: A Guide for the Medical Profession, 6th ed. St. Louis: Mosby;
2005:278-281.
Olsen CG, Gordon RE Jr. Breast disorders in nursing mothers. Am Fam Physician. 1990 May;41(5):1509-16.
Roberts KL. A comparison of chilled cabbage leaves and chilled gelpaks in reducing breast engorgement. J
Hum Lact. 1995 Mar;11(1):17-20.
Sandberg CA. Cold therapy for breast engorgement in new mothers who are breastfeeding [Masters thesis].
St. Paul, MN: College of St. Catherine; 1998.
Snowden HM, Renfrew MJ, Woolridge MW. Treatments for breast engorgement
during lactation. Cochrane Database Syst Rev. 2001;(2):CD000046.
Walker M. Breastfeeding and Engorgement. Breastfeeding Abstracts. 2000 Nov;20(2):11-12. Deze publicaties zijn beschikbaar bij: www.lalecheleague.org/ba/Nov00.html