Produkty

Zalety karmienia piersią

Korzyści z karmienia mlekiem matki

Czas na lekturę: 3 min.

Mleko matki dostarcza niemowlęciu wszystkich składników koniecznych do wzrastania i rozwoju. Obejmują one kluczowe makroskładniki (tłuszcze, węglowodany i białko), mikroskładniki (witaminy i minerały) oraz czynniki rozwojowe (długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe – LCPUFA, czynniki wzrostowe i cytokiny). Dzięki zawartości przeciwciał mleko matki zapewnia również ochronę przed zakażeniami. Dlatego zalecane jest, aby przez pierwsze sześć miesięcy życia niemowlęta były karmione wyłącznie piersią, natomiast przez pierwsze lata życia mleko matki powinno być wykorzystywane jako uzupełnienie diety złożonej z pokarmów stałych.

Makroskładniki

Tłuszcz

Zawarty w mleku matki tłuszcz zaspokaja 50–60 procent zapotrzebowania energetycznego niemowlęcia donoszonego. Tłuszcz jest też nośnikiem wolnych kwasów tłuszczowych i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Złożone z nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych triacyloglicerole stanowią aż 98% tłuszczów znajdujących się w mleku matki. Gromadzące się w błonach biologicznych mózgu i siatkówki LCPUFA, w tym kwasy dokozaheksaenowy (DHA) i arachidonowy (AA), wspomagają wzrok i prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. U niemowląt karmionych większą ilością mleka matki stwierdzono wyższe stężenie kwasów DHA i AA w korze mózgu, substancji szarej i substancji białej oraz wyższy iloraz inteligencji (do 15. roku życia) niż u niemowląt karmionych mieszanką niezawierającą LCPUFA.

Węglowodany

Najważniejszym węglowodanem znajdującym się w mleku jest laktoza. Zaspokaja ona 30–40 procent zapotrzebowania energetycznego niemowlęcia. Laktoza stanowi dla niemowlęcia ważne źródło energii, ponieważ dostarcza glukozy i galaktozy. Glukoza jest dostarczana głównie do obwodowego układu krwionośnego, gdzie uczestniczy w procesie wytwarzania energii, natomiast galaktoza jest wchłaniana przez wątrobę i rozkładana do glukozo-1-fosforanu, który następnie jest przekształcany w glukozę lub wykorzystywany do uzupełnienia zapasu glikogenu. Galaktoza i glukoza mogą też być źródłem energii dla mózgu; galaktoza jest szczególnie ważnym składnikiem procesu produkcji galaktolipidów (cerebrozydy), które są niezbędne do zapewnienia prawidłowego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego dziecka.

Oligosacharydy mleka kobiecego (HMO) to węglowodany złożone o różnej długości: od trzech do dziesięciu monosacharydów. HMO są trzecim pod względem ilości, po laktozie i triacyloglicerolach, składnikiem mleka matki. Ponieważ HMO nie są trawione w jelicie cienkim, nie stanowią źródła energii. HMO mają jednak duży wpływ na odporność: pełnią rolę prebiotyków i wspomagają rozwój flory bakteryjnej, zwłaszcza Bifidobacterium longum subsp infantis B.bifidum. Działają także jako analogi receptorów, hamując wiązanie patogenów – w tym rotawirusów – do powierzchni układu pokarmowego. Uważa się, że niektóre HMO pomagają chronić niemowlę przed martwiczym zapaleniem jelit, co może być szczególnie ważne w przypadku bardziej narażonych na nie wcześniaków (wiek ciążowych poniżej 36. tygodnia).

Białka

Białka zaspokajają około 8% zapotrzebowania energetycznego niemowlęcia. W mleku ludzkim wykryto ponad 415 białek, w tym białka aktywne i pomagające chronić niemowlę. Poziom białka nie jest jednakowy u wszystkich matek. Najwięcej białka znajduje się w siarze (30–70 g/l), po czym jego poziom w mleku właściwym spada (7–14 g/l) i stabilizuje się. Zawarte w mleku matki białka można podzielić na trzy grupy: kazeiny, białka serwatkowe i białka w błonie otaczające kuleczki tłuszczu mlekowego. Białka serwatkowe stanowią większość białek w siarze; ich ilość zmniejsza się aż do osiągnięcia poziomu 60% w mleku właściwym.

Białka takie jak kazeina β wspomagają inhibicję proteaz bakteryjnych i wirusowych, dzięki czemu mają korzystne działanie antyseptyczne i przeciwinfekcyjne. Ponadto peptydy powstające w wyniku trawienia alfa-laktoalbumin mają silne działanie antybakteryjne wobec bakterii gram-dodatnich i gram-ujemnych. Składniki wielofunkcyjne, takie jak inne białka zawarte w mleku matki, w tym wydzielnicza IgA, laktoferyna i lizozym, a także makrofagi i wolne kwasy tłuszczowe, stanowią niezwykle potrzebne wcześniakowi czynniki przeciwdziałające infekcjom. Współdziałając, inaktywują one, niszczą lub wiążą pewne mikroorganizmy, zapobiegając ich przywarciu do błon śluzowych.

W mleku ludzkim znajdują się również bakterie komensalne, które stają się częścią mikroflory jelit niemowlęcia i mają wpływ na procesy zapalne oraz immunomodulujące. Bakterie komensalne nie tylko zapobiegają nadmiernemu rozwojowi bakterii patogennych, ale także zakwaszają środowisko jelit, wywołują fermentację laktozy, rozbijają lipidy i białka oraz produkują witaminę K i biotynę.


Mikroskładniki

Mleko matki jest dla niemowlęcia źródłem takich mikroskładników jak witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i w wodzie, minerały i pierwiastki śladowe – ich ilość jest uzależniona od diety matki. Wapń i fosforany, znajdujące się w mleku niezależnie od diety matki, to niezbędne składniki miceli kazeinowych wymagane w procesie mineralizacji kości. Do pierwiastków śladowych znajdujących się w mleku matki należą miedź, cynk, bar, kadm, cez, kobalt, cer, lantan, mangan, molibden, nikiel, ołów, rubid, cyna i stront. Dostępność biologiczna tych pierwiastków jest największa właśnie w mleku matki.

Komórki

Mleko matki zawiera żywe komórki matki, w tym pochodzące z krwi leukocyty, komórki nabłonkowe gruczołu mlekowego oraz fragmenty komórek. Leukocyty nie tylko chronią matkę, ale też wzmacniają funkcje immunoochronne organizmu dziecka. Ponadto w mleku matki wykryto komórki macierzyste, które w warunkach różnicowania się do komórek gruczołu mlekowego in vitro mogą różnicować się do komórek nabłonkowych gruczołu mlekowego, a także, w odpowiednich warunkach, do komórek innych typów, na przykład komórek kości, mózgu, wątroby, serca oraz komórek beta trzustki. Rola komórek macierzystych w organizmie niemowlęcia nadal jest niejasna, a określenie związanych z nimi możliwości wymaga dalszych badań.

Składników mleka matki, zwłaszcza żywych komórek pochodzących od matki niemowlęcia, nie da się zastąpić sztucznymi zamiennikami. Dieta złożona wyłącznie z mleka matki zaspokaja potrzeby żywieniowe donoszonych niemowląt przez pierwsze sześć miesięcy, natomiast przez pierwsze dwa lata życia mleko matki powinno być wykorzystywane jako uzupełnienie diety złożonej z pokarmów stałych.

Abstrakty opracowań

Human milk oligosaccharides and their potential benefits for the breast-fed neonate

Human milk oligosaccharides (HMO), unconjugated complex carbohydrates that are highly abundant in human milk but not in infant formula, have recently received much attention due...

Jantscher-Krenn E, Bode L (2012)

Minerva Pediatr. 64(1):83-99


Proteome mapping of human skim milk proteins in term and preterm milk

The abundant proteins in human milk have been well characterized and are known to provide nutritional, protective, and developmental advantages to both term and preterm ...

Molinari CE1, Casadio YS, Hartmann BT, Livk A, Bringans S, Arthur PG, Hartmann PE (2012)

J Proteome Res. 11(3):1696-714

Źródła

Bode, L. Human milk oligosaccharides: every baby needs a sugar mama. Glycobiology 22, 1147-1162 (2012).

Caicedo, R.A. et al. The developing intestinal ecosystem: implications for the neonate. Pediatr.Res. 58, 625-628 (2005).

Claud, E. C. Probiotics and neonatal necrotizing enterocolitis. Anaerobe 17, 180-185 (2011).

Cregan, M.D. et al. Identification of nestin-positive putative mammary stem cells in human breastmilk. Cell Tissue Res 329, 129-136 (2007).

Fleith, M. and Clandinin, M.T. Dietary PUFA for preterm and term infants: review of clinical studies. Crit Rev Food Sci Nutr 45, 205-229 (2005).

Fransson, G.B. and Lonnerdal, B. Zinc, copper, calcium, and magnesium in human milk. J.Pediatr. 101, 504-508 (1982).

Froehlich, J.W. et al. Glycoprotein expression in human milk during lactation. J.Agric.Food Chem. 58, 6440-6448 (26-5-2010).

Garrido, D. et al. Oligosaccharide binding proteins from Bifidobacterium longum subsp. infantis reveal a preference for host glycans. PLoS.One. 6, e17315 (2011).

Gartner, L.M. et al. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 115, 496-506 (2005).

Hale, T. W. and Hartmann, P. E. Textbook of Human Lactation 2007a).

Hale, T. W. and Hartmann, P. E. Textbook of human lactation (Hale Publishing LLP, Amarillo TX, 2007b).

Hassiotou, F. et al. Breastmilk is a novel source of stem cells with multilineage differentiation potential. Stem Cells 30, 2164-2174 (2012a).

Hassiotou, F. and Geddes, D. Anatomy of the human mammary gland: Current status of knowledge. Clin Anat(19-9-2012b).

Innis, S.M. Dietary triacylglycerol structure and its role in infant nutrition. Adv.Nutr. 2, 275-283 (2011).

Jantscher-Krenn, E. et al. The human milk oligosaccharide disialyllacto-N-tetraose prevents necrotising enterocolitis in neonatal rats. Gut 61, 1417-1425 (2012).

Jensen, Robert G Handbook of milk composition (Academic Press, San Diego, 1995).

Khan, S. et al. Variation in Fat, Lactose, and Protein Composition in Breast Milk over 24 Hours: Associations with Infant Feeding Patterns. J Hum Lact Online ahead of Print, (2012).

Kunz, C. and Lonnerdal, B. Re-evaluation of the whey protein/casein ratio of human milk. Acta Paediatr. 81, 107-112 (1992).

Molinari, C.E. et al. Proteome mapping of human skim milk proteins in term and preterm milk. J Proteome Res 11, 1696-1714 (2-3-2012).

Neu, J. Neonatal necrotizing enterocolitis: an update. Acta Paediatr.Suppl 94, 100-105 (2005).

Neville, M. Physiology of lactation. Clin Perinatol 26, 251-79, v (1999).

Newburg, D.S. and Walker, W.A. Protection of the neonate by the innate immune system of developing gut and of human milk. Pediatr Res 61, 2-8 (2007).

Saarela, T., Kokkonen, J. & Koivisto, M. Macronutrient and energy contents of human milk fractions during the first six months of lactation. Acta Paediatr. 94, 1176-1181 (2005).

Sela, D.A. et al. An infant-associated bacterial commensal utilizes breast milk sialyloligosaccharides. J Biol Chem 286, 11909-11918 (8-4-2011).

Shulman, R.J., Wong, W.W. & Smith, E.O. Influence of changes in lactase activity and small-intestinal mucosal growth on lactose digestion and absorption in preterm infants. Am.J.Clin.Nutr. 81, 472-479 (2005).

Thomas, E. et al. Transient Silencing of 14-3-3sigma promotes proliferation of p63-positive progenitor cells isolated from human breastmilk in mammary epithelial cell culture. unpublished(2010).

Wade, N. Breast milk sugars give infants a protective coat. New York Times (3-8-2010).

WHO and UNICEF. Global strategy for infant and young child feeding (World Health Organization, Geneva, 2003).

Wu, S. et al. Annotation and structural analysis of sialylated human milk oligo

Powiązane artykuły

Ciekawe artykuły

Badania i literatura naukowa

Anatomia piersi w trakcie laktacji

Dowiedz się więcej
Zalety karmienia piersią

Wpływ czynników ryzyka na rozpoczęcie karmienia piersią

Dowiedz się więcej
Skuteczna inicjacja

Zasoby umożliwiające udane przejście ze szpitala do domu

Dowiedz się więcej
Badania i literatura naukowa

Anatomia piersi w trakcie laktacji

Dowiedz się więcej
Zalety karmienia piersią

Wpływ czynników ryzyka na rozpoczęcie karmienia piersią

Dowiedz się więcej
Skuteczna inicjacja

Zasoby umożliwiające udane przejście ze szpitala do domu

Dowiedz się więcej